آیین چاووشیخوانی در روستای خوسف از توابع شهرستان بافق یزد، یکی از کهنترین سنتهای شفاهی و آیینی این منطقه کویری است که ریشه در فرهنگ دینی، ارادت به اهل بیت و روحیه همبستگی اجتماعی دارد. این آیین با صدای رسای چاووشخوانان آغاز میشود؛ صداهایی که در دل کوچههای گلی روستا میپیچد و اهالی را به همدلی و حضور در یک مناسبت معنوی فرا میخواند.
کاربرد آیین چاووشیخوانی در خوسف دو جنبه اصلی دارد: نخست، در مراسم استقبال و بدرقه زائران کربلا، مشهد یا مکه؛ دوم، در ایام محرم و صفر به عنوان بخشی از مراسم عزاداری امام حسین (ع).
در استقبال و بدرقه زائران، چاووشخوان در میان جمعی از مردم، اشعاری را با مضمون دعا، طلب آمرزش، سلامتی راه، و ذکر مقام و عظمت زیارت میخواند. ابیاتی چون:
ای زائر پاک حرم، راهت به سلامت
برگرد به شادی، دلت پر ز کرامت
در مسیر بدرقه، مردم با ذکر صلوات و در دست داشتن بیرق یا علم، همراه با چاووشخوان حرکت میکنند. این مراسم هم جنبه دینی دارد و هم نمادی از وحدت و همیاری اجتماعی است.
در ایام محرم، آیین چاووشیخوانی رنگ و حال دیگری به خود میگیرد. در این دوره، چاووشیخوانی جنبهی سوگواری و عزاداری پیدا میکند و اشعار، اغلب مضمونی حماسی، سوزناک و مرتبط با واقعه عاشورا دارند. چاووشخوان، در آستانه شبهای محرم یا در صبح روز عاشورا، با صدایی حزین اشعاری چون:
ای کاروان، آهسته ران، آرام جانم میرود
آن دل که با خود داشتم، با کاروان کربلا رفت
را زمزمه میکند. در این مراسم، فضای روستا آکنده از ماتم میشود و مردم با گوش سپردن به صدای چاووشخوان، خود را مهیای عزاداری میکنند.
چاووشیخوانی در خوسف بافق، نه فقط یک سنت موسیقایی آیینی، بلکه رسانهای مردمی برای انتقال فرهنگ، تاریخ شفاهی، و عشق به اهل بیت است. این آیین، هرچند بهمرور زمان شکل و شمایل سادهتری پیدا کرده، اما هنوز هم در میان نسلهای جدید روستا به عنوان بخشی از هویت جمعی، احترام و اعتبار ویژهای دارد.
بدون دیدگاه